Omer Blog

Pivot noktasının yerini büyük ölçüde boyuna hareketin yönü belirler. Dönüş momentumunun değerlendirilmesinde dönüş noktasının yeri oldukça önemlidir.
Dar bir kanalda dönüş yapmak
Dar bir kanalda dönüş yaparken iki temel husus göz önüne alınır: Dönüşe nerede başlanmalıdır ve ne kadar dümen açısı kullanılmalıdır.
Bir dönüşü nizami olarak tamamlamak, eğer kanalın yanlış noktasında dönüşe başlanırsa neredeyse imkansızdır. Açıkça ortadadır ki, eğer dönüşe geç başlanacak olursa dönüşü tamamlarken kanalın güvenli kısmında ya da doğru demir mevkiinde kalabilmek için gereğinden fazla dümen açısı ve makine gücü kullanılacaktır. Bundan daha yaygın bir hata ise insanın tutuculuğu ve aceleciliğinin gereği olarak belirli bir hedefe ulaşmak için bekleyememesi sonucunda, dönüşe erken başlanmasıdır. Bu durum geminin savrulmasının kontrol altına alınıp tekrar dönüş yapılmasıyla sonuçlanır.

Erken başlanan dönüş her zaman problem yaratmayabilir ve dönüş için geç kalmaya tercih edilecektir, fakat dar kanallarda emme etkileri sonucu savrulmayı söndürerek dönüş durdurulduğunda dönüşü tekrar başlatmak kolay olmayabilir. Gemi pivot noktası yaklaşık olarak planlanan dönüş noktasına geldiğinde - geminin başı veya köprüüstü dönüş noktasındayken değil - dönüşe başlanmalıdır. Geminin dönüş yarıçapı ve ne kadar ilerleyeceği deneme seyirleri sırasında hazırlanan dönme çemberinden anlaşılabilecektir. Gemiyle dar bir kanalda dönüş varsa önce merkez hattın dışına çıkmamız gerekir. Daha sonra 10 ° dümen açısı söyleyerek dönmeye başlandıktan sonra dümen ortada yada küçük dümen açılarıyla geminin dönüşünü kontrol altında tutabiliriz.
Dönüş noktası geminin teorik dönüş yarıçapı bilgisinden ve kanal genişliğine göre hazırlanacak diyagramlardan çıkarılabilir .

Dar Kanalda Dönüş Sırasında Sığ Su Etkisi
Sığ su normal hızlarda yolalan bir gemi için, suçekiminin bir buçuk katı ya da daha az derinlikteki bir suya girdiğinde başlar. Dolayısıyla, omurgasının altında, suçekiminin yarısı kadar ya da daha az «temizsu» bulunarak yolalan gemiler, sığsu etkileriyle karşılaşırlar.
Sığ sularda yolalan gemilerin sualtı bölümleri yalnızca karinalarının altından dibe yakın bulunurlarken, darboğaz, ırmak, geçit, kanal gibi darsuyollannda yolalan gemilerin sualtı bölümleri, karinalarının altından dibe yakın bulunmalarının yanında, yanlarından da, suyolunun banklarına yakın bulunurlar. Dolayısıyla, darsuyolunda ilerleyen bir geminin yerinden çıkardığı suların geriye doğru akışı, karinanın, hem altında hem de yanlarında (sualtı bordalarında) sınırlandırılmış olur.
Gemi hızında azalma olur. Pervane titreşimleri artar. Pervanenin boysal ve ensel etkileri azalır. Gemi derinsudakinden daha yavaş hız kazanır ve daha çabuk hız kaybedip yavaşlar. Gövdesel bir gömülme (Squat etkisi) ve eğim değişkliğine neden olur. Dümen yelpazesinin etkinliğinde belirgin bir azalma görülür. Bu etkiler sonucu dönüş esnasında dümene yanıt verme süresi artar, geminin dönme çemberi büyür.

Ayrıca dar ve sığ sularda bank etkisine giren gemi savulur,kıç, banka yaklaşır ve emme kuvvetlenir. Bu savrulmayı zamanında kırmassak, daha büyük güç harcamak gerekir.

Dar Kanalda Dönüş Sırasında Torna Etkisi
Dümen yelpazesinden elde edilen dümen kuvvetinin değeri, yelpazeye gelen su akım hızının karesiyle doğru orantılı olarak değişir. Biraz daha açarak söylersek, dümen kuvveti, yelpazeye gelen su akım hızı çoğaldığında, hızın karesiyle orantılı olarak çoğalırken, su akım hızı azaldığında da, hızın karesiyle orantılı olarak azalır.
Dümen kuvveti ile yelpazeye gelen su akım hızı arasındaki bu ilişkiden, özellikle darsularda, alçak hızla manevra yapmaktayken, dümen yelpazesinden 10-15 saniye süreli hızlı bir pervane suyu akıntısı geçirerek, gemiyi çok ilerletmeden ve hızlandırmadan, çabucak savurtup döndürmeyi, ya da İstenmeyen bir aykırılamayı önlemeyi amaçlayan, «ileri tokatlama»larda yararlanılır.

Sonuç olarak,
Bir profesyonel her zaman dönüşlerini nizami ve en az sayıda dümen komutu ile gerçekleştirir ve bu kabiliyeti uzun sürede elde edilen deneyimle kazanır. Aynı yerde yapılan dönüşlerin bile akıntı ve rüzgar dinamikleri her seferinde değişebilecektir, bu nedenle dönüşlere başlamak için mutlak noktalar bulunmamaktadır.

Bu yazının birinci bölümünü okumak için burayı tıklayınız.

Etiketler: bayılma, dar kanal, pivot point, turning circle, savrulma, dümen yelpazesi, dönme,